آیین نامه کار در ارتفاع

آیین نامه ایمنی کار در ارتفاع

برای دریافت فایل PDF این مقاله بر روی لینک زیر مراجعه نمایید.

دریافت فایل

فصل اول – الزامات عمومي

ماده 1- كارفرما مكلف است نسبت به شناسايي و ارزيابي مخاطرات و ايمن سازي محيط كار اقدام نمايد.
ماده 2- كارفرما مكلف است با استفاده از سامانه هاي انجام ايمن كار در ارتفاع متناسب با نوع كار ، ايمني افرادي كه در ارتفاعع بيشش از 1/2 متر نسبت به سطح مبنا مشغول كار مي باشند ، را تامين نمايد.
( شکل های 54، 55، 67، 69 و 70)
ماده 3- كارفرما مكلف است نسبت به تهيه لوازم و تجهيزات استاندارد و متناسب با نوع كار در ارتفاع كه داراي لوح شناساييي حاويي اطلاعات فني بوده و در محل مناسبي از تجهيزات قابل رويت ، نصب شده است را اقدام و در اختيار كارگران قرار دهد .
ماده 4-كارفرما مكلف است در شرايط جوي نامساعد يا معيوب و ناقص بودن سازه و تجهيزات يا نقص در روش هاي ايمن كار درر ارتفاع ،، از فعاليت كارگران شاغل در ارتفاع جلوگيري بعمل آورد.
ماده 5- با عنايت به ماده 88 قانون كار جمهوري اسلامي ايران ، كليه وارد كنندگان ، توليد كنندگان ، فروشندگان ، عرضه كنندگانن و بهرهه برداران از ابزار آلات ، دستگاهها و تجهيزات مربوط به عمليات كار در ارتفاع مكلف به رعايت استاندارد توليد و موارد ايمني و حفاظتي فوق الذكر مي باشند .
ماده 6- نردبان ، اجزاء داربست ، تجهيزات كار با طناب و ساير تجهيزات و دستگاههاي كار در ارتفاع بايد قبل از هر بار استفادهه توسطط عامل كار در ارتفاع بازديد شده و در صورت فرسوده يا معيوب بودن ، موضوع را به كارفرما يا نماينده وي گزارش نمايد .
ماده 77– كارفرما مكلف است پس از اطلاع از فرسوده و معيوب بودن لوازم و تجهيزات كار در ارتفاع با برچسب <خطرناک است-استفادهه نشود> آنها را از دسترس كارگران خارج و پس از تعمير شدن ، تاييد توسط شخص ذيصلاح مجددا به محل کار منتقل نماید.
ماده 8- انجام كليه امور نصب ، راه اندازي ، بهره برداري ، سرويس ، تعمير و نگهداري تجهيزات ، دستگاه و ماشين آلات كار درر ارتفاعع بايد مطابق با دستور العمل شركت سازنده صورت پذيرد .
ماده 9- كليه متعلقات داربست ، نردبان ، تجهيزات ، ابزار و وسايل كار در ارتفاع بايد قبل از شروع و پس از اتمام كار توسطط كارگران و درر فواصل معين دوره اي بازرسي و كنترل گردد ومجوز شروع به كار صادر شود .
ماده 10 – كليه لوازم و تجهيزات كار در ارتفاع بايد توسط شخص ذيصلاح بصورت دوره اي مورد بازرسي دقيق قرار گرفته و درر صورتت مشاهده نقص و يا فرسودگي براي از رده خارج نمودن به كارفرما اعلام نمايد.
ماده 11 – كليه مجريان ذيصلاح مشمول اين آيين نامه كه عمليات اجرايي آنها در ارتفاع انجام مي گيرد موظف مي باشند درر هنگامم انجام كار از كارگران داراي گواهينامه مهارت از سازمان آموزش فني و حرفه اي كشور يا ساير مراجع ذيصلاح استفاده نمايند .
ماده 12 – عامل كار يا شخص ذيصلاح بايد داراي گواهينامه مهارت فني لازم از مراكز ذيصلاح بوده و توانايي انجام كار مربوطه راا داشتهه باشد .
ماده 13 – كارفرمايان ، مجريان ، پيمانكاران و ساير عوامل اجرايي در محدوده كارگاه و عمليات خود مكلف به جلوگيري از ورودد افرادد متفرقه مي باشند . ضمنا نصب علايم هشداري براي كارگران و افراد متفرقه <مطابق آيين نامه علايم ايمني در کارگاه ها> به نحوي كه به سهولت قابل رويت باشد و مانع انجام كار نگردد الزامي است .
ماده 14 – حمل و نقل ، نصب ، جمع آوري ، انبار نمودن و كار با دستگاه ها ، ماشين آلات و تجهيزات كار در ارتفاع بايد بگونه ايي باشدد كه خطري را براي كارگران و افراد متفرقه ايجاد نكند .
ماده 15 – پرتاب كردن و رها نمودن هرگونه شي ، ابزار ، لوازم ، تجهيزات و مصالح در حين كار ممنوع است .
ماده 16 – طنابها و كابلها بايد در برابر هرگونه سايش ، مواد خورنده ،گرما و شعله مستقيم مقاوم باشند .
ماده 17 – رعايت آيين نامه هاي مربوط به خطوط برق دار در انجام هرگونه عمليات كار در ارتفاع كه افراد و تجهيزات مربوطه درر حريمم تجهيزات و خطوط برقدار قرار مي گيرند ، الزامي است .
ماده 18 – در لبه سقفهاي شيب دار بايد تجهيزات مناسب و كافي جهت جلوگيري از لغزش و سقوط كارگر و يا ابزار كار پيشبينيي شود.. (شكل 34)
ماده 19 -كارگراني كه بر روي سقفهاي شيب دار با شيب بيش از 20 درجه كار ميكنند بايد مجهز به سامانه محدود كننده و ياا متوقفف كننده گردند و در صورت امكان تورهاي حفاظتي در زير محل كار آنها نصب گردد.
( شكل هاي1-3، 55)
ماده 20 – حضور فرد دوم روي سطح مبنا در هنگام انجام كار روي جايگاه هاي كار آويزان ، بالابر هاي سيار ، برجي الزامي استت .
ماده 21 – كارفرما مكلف است نسبت به تهيه و در اختيار قرار دادن وسيله ارتباطي مناسب با فرد ثانوي در زمان انجام عمليات درر ارتفاعع اقدام نمايد .
ماده 22 -كارفرما مكلف است نسبت به نصب تابلو با محتواي موضوعي  « قابل استفاده يا عدم استفاده »
سامانه از قبيل داربست ، متوقف كننده ، بالابر سيار ، جايگاه كار آويزان و ساير موارد مشابه اقدام نمايد.
ماده 23 -هنگام كار در ارتفاع فرد مستقر در جايگاه كار بايد متناسب با نوع كار مجهز به وسايل حفاظت فردي از قبيل لباس كار ،، هارنسس ، كلاه و كفش ايمني و ساير لوازم حفاظت فردي گردد .
(شكل هاي 68، 78)
ماده 24 -استفاده از كمربند ايمني براي عمليات كار در ارتفاع ممنوع بوده فقط در صورتي مجاز است كه به عنوان سامانه   محدود كنندهه مورد استفاده قرار گيرد و فرد نبايد در وضعيت سقوط قرار گيرد . (  شكل هاي 1-54و 2-54و 55)

فصل دوم – نردبان

ماده 25 – نوع ، جنس و ابعاد ، قابليت بارگذاري هر پله ، نحوه نصب و نگهداري نردبان بايد با شرايط جوي ، محيطي و نوعع عملياتت متناسب باشد .
ماده 26 – استفاده از نردبان در موارد زير ممنوع است :
الف- روي داربست يا جايگاه كار در ارتفاع ( شكل 1-28)
ب- به عنوان الوار و تخته زيرپايي براي ايجاد جايگاه كار ( شكل 33)
ج-قرار دادن پايه هاي نردبان بر روي جايگاه كار ناپايدار مانند بشكه ، آجر ، جعبه ، كيسه ، دريچه هاي آدم رو و موارد مشابهه (شكل 39)
د-آغشته بودن سطوح مختلف نردبان به لكه چربي ، گريس ، روغن و ساير مواد لغزنده ديگر
ه- معبر و پل ارتباطي بين دو جايگاه كار در ارتفاع
و- استفاده از نردبان معيوب ، شكسته ، پوسيده و ناسالم
ز- تكيه گاه فوقاني ناايمن ، سست و لغزنده باشد ( شكل 8)
ماده 27 – طول نردبان قابل حمل نبايد بيش از 10 متر باشد . ( شكل 1 )
ماده 28 – پايه هاي نردبان بايد بر روي سطوح هموار و همتراز كه مقاوم و غير لغزنده باشد ، قرار گيرد.
ماده 29 – براي تردد و استفاده از نردبان ، كارگر بايد همواره روبه نردبان بوده و داراي سه نقطه اتكاء باشد و وضعيت
بدن او نبايد از محور تقارن نردبان خارج گردد . ( شكل 5)
ماده 30 – فواصل پله هاي نردبان از يكديگر بايد مساوي و بين 25 تا 35 سانتيمتر باشد .
ماده 31 -تردد يا استقرار همزمان دو كارگر بر روي نردبان به جزء نردبان ثابت ممنوع است.( شكل 12 )
ماده 32 -به جزء نردبان طنابي استفاده از ساير نردبان هاي هنگامي به عنوان جايگاه كار مجاز است كه جايگاه كار از پله
سوم انتهايي نردبان بالاتر قرار نگيرد .( شكل هاي 10 و 13)
ماده 33 -استقرار نردبان يك طرفه قابل حمل بايد به گونه اي باشد كه زاويه ايجادي بين نردبان با سطح مبنا در حدود 75
درجه بوده و يا شيب آن طوري انتخاب شود كه فاصله بين پايه نردبان تا پاي سازه يك چهارم فاصله تكيه گاه فوقاني بر
روي سازه تا سطح مبنا باشد .( شكل 28)
ماده 34 -در صورت اجبار در استقرار نردبان يك طرفه قابل حمل در زاويه اي بين 75 تا 90 درجه كه تكيه گاه تحتاني با
سطح مبنا ايجاد مي گردد بايد نردبان بوسيله اتصالاتي با سازه يا ديوار بصورت ايمن بسته و محكم گردد . (شكل 8)
ماده 35 -در نردبانهاي يك طرفه اي كه به عنوان معبر استفاده مي شود بايد انتهاي فوقاني آن 1 متر از تكيه گاه بالاتر
بوده و به نحو ايمني مهار گردد . ( شكل هاي 6 و 15)
ماده 3666 – اتصال دو نردبان يك طرفه به يكديگر به منظور افزايش طول آن ممنوع است .

ماده 37 -همتراز نمودن پايه هاي نردبان يك طرفه قابل حمل در سطوح با شيب بيش از 16 درجه ممنوع بوده و براي كمتر
از آن بايد از گوه مناسب استفاده شود .( شكل 27)
ماده 38 – استقرار نردبان يك طرفه قابل حمل در امتداد سطح شيبدار با شيب بيش از 6 درجه ممنوع است.
(شكل 27)
ماده 39 -نردبان ثابت با طول بيش از 3 متر بايد مجهز به سامانه متوقف كننده از سقوط باشد و در فواصل حداكثر 9
متري يك پاگرد و هر قطعه از نردبان بين دو پاگرد به نحوي نصب گردند كه در امتداد قطعه قبلي نباشد . ( شكل هاي 69
و 71)
ماده 40 – براي نردبان ثابت عمودي كه بيش از 2/2  متر ارتفاع دارد بايد حفاظهاي حلقوي يا مربعي شكل نصب شود بطوريكه باا فواصلل حداكثر 0/9 متري ازيكديگر و با بستهايي در طول محفظه مهار شده تا احتمال سقوط كارگر از بین حفاظ وجود نداشته باشد .( شكل هاي 19 و 20)
ماده 41 – در نردبانهاي ثابت كه مجهز به نرده جانبي هستند و امكان نصب حفاظ هاي حلقوي يا مربعي شكل وجود ندارد
كارگر بايد به حمايل بند كامل بدن ( هارنس ) و طناب ايمني با تجهيزات خود جمع شونده تجهيز گردد . ( شكل 56)
ماده 42 – طول نردبان طنابي نبايد بيش از 30 متر باشد .
ماده 43 – استفاده از نردبان طنابي هنگامي مجاز است كه امكان استفاده از ساير نردبانها ميسر نباشد .
ماده 44 – استفاده از نردبان با پله طنابي ممنوع است .
ماده 45 – پله نردبان طنابي بايد از جنس مقاوم بدون ترك خوردگي و پوسيدگي باشد .
ماده 46 – نگهدارنده هاي نردبان طنابي بايد بصورت محكم و ايمن در بالاي هر پله بسته شده باشد.
ماده 47 – در موقع استفاده از نردبان پله مرغي بر روي سقفهاي شيبدار بايد نردبان مذكور از راس شيب تا لبه انتهايي آن
ادامه داشته و بصورت ايمن مهار گردد .( شكل 1-333)

ماده 48 – پلكان منهول بايد داراي مشخصات زير باشد : ( شكل 22)
الف- توسط ديواره ها و اطراف كاملا احاطه شده باشد .
ب-عرض پله بايد بين 40 تا 50 سانتيمتر باشد.
ج – فاصله نصب اولين پله از كف نبايد بيش از 2000 سانتيمتر باشد.

د- سطح مقطع دايره اي پله بايد حداقل 3/14 سانتیمتر مربع باشد.
ه- در بالاترين نقطه بعد از آخرين پله بالايي محلي براي قرار دادن موقت دو عدد دسته يك متري براي سهولت ورود و
خروج تعبيه گردد .

فصل سوم – جايگاه كار

ماده 49 -كليه جايگاه هاي كار در ارتفاع بايد داراي محل استقرار ، پاخور ، نرده حفاظتي و راه دسترسي ايمن مطابقق با استاندارد هايي معتبر باشد .( شكل 32)
ماده 50 -اطراف جايگاه كار بايد داراي حفاظ متناسب با نوع كار و ايمن باشد و همچنين جايگاه كار و كارگران مربوطه به
سامانه متوقف كننده از سقوط تجهيز گردند .( شكل 45)
ماده 51 – عرض جايگاه كار بايد متناسب با نوع كار انتخاب شده و در هيچ حالتي نبايد از 60 سانتيمتر كمتر باشد.
ماده 52 – پوشش هاي كف كه براي جايگاه كار استفاده مي شوند بايد حداقل روي سه تكيه گاه نگهداري شوند ، مگر
آنكه فاصله بين تكيه گاه ها متناسب با ضخامت الوار و به گونه اي باشد كه خطر شكم دادگي بيش از حد يا بلند شدن
تخته وجود نداشته و از مقاومت و استحكام كافي برخوردار باشد.(شكل 36)
ماده 53 – فاصله بين ديوار و جايگاه كار به جزء ديواركوب و نردباني بايد طوري باشد كه امكان سقوط كارگر در هيچ
حالتي از جايگاه كار ممكن نباشد و در مواردي كه كار بر روي جايگاه كار بصورت نشسته انجام مي شود نبايد اين فاصله
بيش از 45 سانتيمتر باشد .
ماده 54 -براي جلوگيري از وقوع حوادث احتمالي ، فضاي جايگاه كار بايد عاري از هرگونه حفره ، دست انداز ، پيش
آمدگي و ساير موارد مشابه باشد .
تبصره : محل ورود افراد از راه دسترسي به جايگاه كار بايد داراي حفاظ يا سرپوش لولايي مناسب و ايمن باشد .
ماده 55 – نصب سرپوش حفاظتي در لبه خارجي جايگاه كار الزامي است .
ماده 56 – تيرهاي پيش آمده جايگاه كار آويزان بايد داراي مقاومت ، استحكام كافي و پايداري بوده و با اتصالات مناسب به
تكيه گاهي ايمن متصل و مهار گردند .( شكل 120)
ماده 57 – انتهاي هريك از تيرهاي پيش آمده جايگاه كار آويزان باربر بايدمجهز به قطعه متوقف كننده باشد . ( شكل هاي
122 و 123)
ماده 58 – طناب جايگاه كار آويزان بايد مطابق با شرايط ذيل باشد :
الف- با ضريب اطمينان 10 براي رشته اي و فيبرها و ضريب اطمينان 6 براي سيم فولادي
ب- حداقل دو دور انتهاي طناب روي قرقره يا پولي باقي مانده باشد .
ج-فاصله طنابها از يكديگر حداكثر 3/5 متر
ماده 59 – فاصله جايگاه كار آويزان از سازه بايد به گونه اي باشد كه به هيچ عنوان احتمال تماس يا برخورد جايگاه كار با
سازه وجود نداشته باشد .
ماده 60 – در صورت عدم استفاده از جايگاه كار آويزان بايد نسبت به جمع آوري يا مهار آن به سازه اقدام گردد .
ماده 61 – كشنده هاي موتوري ( وينچ )يا تجهيزات بالابر جايگاه كار آويزان بايد بصورت مناسبي روي تكيه گاه متصل ، مهار و قابلل بهرهه برداري باشند .( شكل هاي 123 و 121)

ماده 62 – استقرار بيش از دو نفر در جايگاه كار آويزان با راه انداز دستي ممنوع است .
ماده 63 -كليدهاي قطع و وصل جايگاه كار آويزان بايد به گونه اي باشد كه پس از برداشتن فشار دست از روي آن موتور
فورا متوقف شده و جايگاه را بصورت ايمن نگه دارد . ( شكل 122)
ماده 64 -طنابهاي جايگاه كار آويزان بايد به مركز تير هاي پيش آمده متصل شده و نيروهاي حاصل از اين اتصال بايد
مستقيما به قرقره انتقال يابد .
ماده 65 -جايگاه كار ديوار كوب بايد از جنس فلز مقاوم با عرض حداكثر 75 سانتيمتر قادر به تحمل حداقل نيروي 175
كيلوگرم وارده به قسمت جلوي آن باشد .
ماده 66 – چنانچه جايگاه كار در مكاني قرار گيرد كه زير آن آب يا خطر غرق شدگي وجود دارد كارفرما مكلف است جليقه
نجات براي عامل كار در ارتفاع و تيم امداد و نجات با تجهيزات مناسب فراهم نمايد.
ماده 67 – جايگاه كار بايد كاملا تميز و عاري از هرگونه مواد لغزنده بوده و از سقوط اشياء و عدم تعادل فرد روي آن
جلوگيري نمايد .

ادامه مطلب