آیین نامه ایمنی کار در ارتفاع

آیین نامه ایمنی کار در ارتفاع 3

برای دریافت فایل PDF این مقاله بر روی لینک زیر مراجعه نمایید.

دریافت فایل

فصل چهارم – داربست

ماده 68 – كارفرما مكلف است نسبت به نصب تابلو با مشخصات زير كه توسط مجري ذيصلاح به داربست نصب گرديده
اقدام نمايد :
الف- نام شركت
ب – نام و نام خانوادگي مدير مسئول
ج- نام و نام خانوادگي مسئول فني
د-تلفن تماس شركت
ر-آدرس شركت
ماده 69 -برپايي ، جمع آوري و نگهداري و هرگونه تغيير در سازه داربست بايد تحت نظارت و سرپرستي شخص ذيصلاح
انجام گردد .
ماده 70 – شخص ذيصلاح بايد از استحكام كافي سازه داربست قبل از شروع به كار ، هنگام تعويض اجزاء ، وقفه
طولاني در استفاده از آن يا قرار گرفتن در شرايط جوي نامساعد اطمينان حاصل نموده و مستندات تاييد استحكام سازه
مذكور بايد در كارگاه و شركت مجري نگهداري شود.
ماده 71 – داربست بايد بر روي سطوح مناسب ، صاف ، هموار و غير شيبدار برپا گرديده و داراي كفشك ( تكيه گاه) باشد تا ازز نوساناتت ، جابجايي و لغزش آن جلوگيري بعمل آورده و نصب پايه ها بر روي آجر ، بشكه ، جعبه ، دريچه هاي آدم رو و ساير موارد مشابه به عنوان تكيه گاه پايه داربست ممنوع است .
ماده 7222 – داربست ها به جزء داربست نردباني بايد از تمامي اجزاء زير برخوردار باشند :

الف -كف پايه يا كفشك ( به غير از ديوار كوب ، معلق ، آويزان )
ب-پايه
ج-تير باربر
د-تير افقي
ه-ميله اتصال
و-ميله بالايي
ز-ميله مياني
ح-صفحات پاخور
ط-حفاظ مناسب بين ميله مياني و پاخور
ي-راه دسترسي مناسب و ايمن
ك-پوشش كف محل استقرار كارگر و مصالح مقاوم و مناسب با نوع كار و تعداد كافي
ل-لوله مهار
م-بادبندهاي عمودي ، افقي ، عرضي ، طولي و مورب
ت-بالشتك ( به غير از ديوار كوب )
ن-بست و اتصالات ( شكل 45)
ماده 73 – دهانه داربست يا فاصله دو پايه عمودي داربست نبايد بيش از 2/4 متر باشد.
ماده 74 – در صورت نياز به نصب هرگونه تجهيزات روي داربست شخص ذيصلاح بايد استحكام ، مقاومت و مهار اجزاء آن
را كنترل و بررسي نموده و مجوز نصب را بر روي داربست صادر نمايد .
ماده 75 – در برپايي ، استفاده و جمع آوري داربست رعايت موارد زير الزامي است :
الف- جمع آوري تجهيزات و مصالح از روي داربست بعد از اتمام كار روزانه
ب-كشيدن تمامي ميخها از قطعات پياده شده چوبي
ج-توزيع بار بصورت يكنواخت بر روي داربست
د-تعبيه بالشتك مخصوص در زير كابل يا طناب داربست به لحاظ احتمال بريدگي و ساييد گي
ح-عدم انجام كار بر روي داربست معيوب و ناقص
و-تعطيل نمودن كار بر روي داربست در شرايط جوي نامساعد
ز-عدم بارگذاري بيش از حد مجاز طراحي بر روي داربست
ماده 76 – داربست بايد قادر به تحمل حداقل 4 برابر بار وارده ( مصالح و وزن كارگر ) باشد .
ماده 77 -داربستها بايد سالم و عاري از هرگونه عيب و نقص نظير ترك خوردگي ، زنگ زدگي ، له شدگي ، پوسيدگي
و ساير عيوب ظاهري بوده و بطور مطمئن مهار و بهم متصل شده و امكان جابجايي و لغزش در حين انجام كار وجود
نداشته باشد .

ماده 78 -در صورتي كه در حين حمل بار بسمت بالا و پايين امكان برخورد آن با داربست وجود داشته باشد سراسر مسير
بايد با نرده هاي حفاظتي عمودي پوشيده شود .
ماده 79 – داربست ها به جز نردباني بايد از لوله مهار و بادبند هاي مناسب ( مورب ، عمودي ، افقي ، طولي و عرضي )
براي جلوگيري از حركت جانبي برخوردار باشد . ( شكل هاي 45 و 50)
ماده 80 – استفاده از لوله هاي مهاري و دستكها براي اتصال به سازه به منظور پايداري و ثبات كامل داربست الزامي است
.
ماده 81 – طول دستكهايي كه در داخل ديوار براي اتصال داربست با سازه به عنوان مهار يا پوشش فاصله بين داربست تا
سطح سازه استفاده مي شود ، نبايد از 150 سانتيمتر بيشتر باشد.
ماده 82 – جايگاه كار در داربست بايد حداقل يك متر پايينتر از انتهاي پايه هاي عمودي قرار گيرد.
ماده 83 – هر پايه داربست بايد داراي كفشك دايره اي شكل به مساحت حداقل 150 سانتيمتر مربع يا مربعي شكل به
مساحت حداقل 175 سانتيمتر مربع با ضخامت حداقل 5 ميليمتر بوده و از جنس مقاوم باشد .
ماده 84 -در اماكني كه افراد زير داربست مشغول بكار هستند راه عبوري يا راه دسترسي داربست را بايد با استفاده از
حفاظ هاي مناسب ايمن نمود .
تبصره : در صورت استفاده از شبكه هاي فلزي به عنوان حفاظ بايد چشمي هاي شبكه مذكور حداكثر 2 سانتيمتر مربع
باشند .
ماده 85 -براي دسترسي به تراز بالاتر در كليه داربست ها به جزء نردباني بايد از نردبان ثابت با پاگرد حفاظ دار ايمن
استفاده گردد . ( شكل 38)
ماده 86 – در صورت استفاده از راه پله به عنوان راه دسترسي در داربست اين راه پله ها بايد داراي شرايط ذيل باشند:
الف- ارتفاع پله 15 سانتيمتر
ب-كف پله به طول حداكثر 30 سانتيمتر
ج-نرده راه پله به ارتفاع حداكثر 110 سانتيمتر و در سطوح شيب دار حداقل ارتفاع 75 سانتيمتر
ماده 87 – انتقال يا جابجايي داربست هاي متحرك چرخدار با نفر مستقر شده روي آن ممنوع است .
ماده 88 – تمامي داربست ها به جزء داربست متحرك بايد در دو جهت عمودي و افقي به سازه محكم مهار شوند .
ماده 89 -حداكثر ارتفاع مجاز براي داربست متحرك برجي 9/6 متر بوده و براي ارتفاع بيش از آن داربست مذكور بايد مهار
گردد. ( شكل هاي 47 و 50)
ماده 90 -در داربست برجي متحرك نسبت ارتفاع به عرض نبايد بيش از 3 به 1 باشد .( شكل 50)
ماده 91 -كليه چرخهاي داربست متحرك بايد به مجهز به قفل مناسب بوده و قطر خارجي چرخها نبايد از 12/5
كمتر باشد .( شكل 48)
ماده 92 – در داربست برجي ثابت نسبت ارتفاع به عرض نبايد بيش از 4 به 111 باشد .

ماده 93 – حداكثر ارتفاع داربست برجي ثابت در حالت آزاد نبايد بيش از 12 متر باشد . ( شكل 45)

فصل پنجم-روش دسترسي با طناب

ماده 94 -شخص ذيصلاح بايد نسبت به ايجاد نقاط تكيه گاهي ايمن ، نصب و جمع آوري طناب هاي عمليات و
پشتيبان براي عامل كار در ارتفاع اقدام نمايد.
ماده 95 -شخص ذيصلاح بايد قبل از شروع هر شيفت كاري نسبت به ابلاغ دستورالعمل اجرايي شروع به كار
عامل كار در ارتفاع اقدام نموده و مجوز شروع به كار وي را صادر نمايد .
ماده 96 – در عمليات دسترسي با طناب حضور تيم يا فرد نجات دهنده الزامي است .
ماده 97 – عامل كار در ارتفاع بايد همواره داراي حداقل دو نقطه اتكاء يا تماس بوده و هر يك از نقاط اتكاء بايد
بصورت مجزا به يك تكيه گاه ايمن متصل شده باشند .( شكل هاي 88 و 112)
ماده 98 – استفاده بيش از يك نفر به صورت همزمان از يك طناب ممنوع است .

فصل ششم – سامانه هاي متوقف كننده و محدود كننده سقوط

ماده 99 – سامانه متوقف كننده از سقوط بايد داراي حداقل فاصله ايمن بوده و از اجزاء زير تشكيل شده باشد : (شكل هاي
65 تا 78)
الف- طناب ايمني افقي و عمودي
ب-لنيارد نگهدارنده
ج-ابزار قفل شونده
د-كمربند حمايل بند كامل بدن
ه – شوك گير
ماده 100 – سامانه متوقف كننده از سقوط بايد مطابق با شرايط زير تهيه و آماده شده و در اختيار بهره بردار قرار گيرد :
الف-بصورت ايمن به نقطه تكيه گاهي متصل گرديده و نيروي 2000 كيلو گرمي را تحمل نمايد .
ب- طناب ايمني افقي محكم بسته شده باشد .
ج-طناب استاتيك حداكثر 2000 كيلوگرم بار وارده را تحمل نمايد .( شكل 106)
ماده 101 – شخص ذيصلاح موظف است سامانه متوقف كننده از سقوط را قبل از هر شيفت كاري بازرسي و كنترل نموده
و از ايمن بودن آن اطمينان حاصل نمايد .
ماده 102 – در ارتفاع بيش از 1/2 متر ، چنانچه سامانه متوقف كننده از سقوط مجهز به شوك گير نباشد اين سامانه بايد
سطح شوك وارده را در شرايط سقوط به مقدار كمتر از 40000 كيلوگرم كاهش دهد.

ماده 103 – فواصل سقوط آزاد و سقوط ناشي از شوك گير در ارتفاع بيش از 1/2 1 متر ، نبايد بيش از فاصله بين جايگاه
كار و سطح مبنا باشد .
ماده 104 – پس از وقوع سقوط بر روي شوك گير و در صورت استفاده از آن بايد اين ابزار از رده خارج شده و تعمير آن
ممنوع است .
ماده 105 – سامانه متوقف كننده از سقوط بايد داراي شرايط زير باشد :
الف- مطابق با استاندارد هاي معتبر در خصوص طناب ايمني عمودي و ريل ها
ب- طنابها در قسمت پاييني بهم تابيده نشده باشند
ج-بصورت ايمن به نقطه تكيه گاهي متصل گردد
د- گره نداشته و لغزنده و روغني نباشد
ه-براي ازدياد طول طناب ، طنابها بهم گره زده نشوند
و-بوسيله پوشش هاي مناسب از لبه هاي برنده و تيز محافظت شود ( 10555)

ز-بوسيله رنگ بندي ، طناب ايمني مشخص گردد .
ح-به سطح ايمن زير ناحيه كاري كارگر متصل گردد .
ماده 106 -استفاده همزمان افراد از طناب ايمني عمودي در سامانه متوقف كننده از سقوط ممنوع است .
ماده 107 -در نصب طناب ايمني بايد حداقل فاصله ايمن تا سطح منبا ( 1/2 متر + طول لنيارد نگهدارنده بيشترين ازدياد
+ 2/5 متر طول شوك گير ) در نظر گرفته شود.
ماده 108 – ميزان شكم دهي طناب ايمني افقي در بين دو نقطه تكيه گاهي ، نبايد بيش از 1/2 متر باشد.
ماده 109 – طناب ايمني بايد به نقاط تكيه گاهي مناسب از سازه كه حداقل قادر به تحمل نيروي 2200 كيلوگرمي مي باشد
متصل گردد .
ماده 110 – طناب نيمه استاتيك در سامانه متوقف كننده از سقوط بايد داراي شرايط زير باشد :
الف- قطر طناب بايد حداقل 13 ميليمتر باشد
ب- مجهز به طناب پشتيبان عمودي براي حداقل هر 9 متر باشد . ( شكل هاي 89 و 88)
پ- حداكثر تغيير شكل هنگام كشيده شدن نبايد بيش از 40 ميليمتر به ازاء هر 9 متر طول باشد
ت-مجهز به پوشش حفاظتي مناسب كه طناب را از بريدن و ساييدگي محافظت نمايد
ث- مطابق با استانداردهاي معتبر باشد .
ماده 111 -كمربند حمايل بند كامل بدن ( هارنس ) مورد استفاده در سيستمهاي متوقف كننده از سقوط بايد داراي حلقه
سينه اي بوده و ابزار متوقف كننده سقوط به اين حلقه هاي سينه اي يا پشتي متصل گردد.( شكل 95)
ماده 112 -كمربند حمايل بند كامل بدن ( هارنس ) مورد استفاده در سيستمهاي محدود كننده بايد داراي حلقه شكمي
باشند. ( شكل هاي 57 و 5888)

فصل هفتم : تور ايمني

ماده 113 – هنگامي كه كارفرما تور ايمني را روي ناحيه كاري نصب مي كند بايد مطمئن باشد كه 🙁 شكل 115)
الف-تورايمني حداقل 2/4 متر و حداکثر 4/6 متر پايين تر از ناحيه يا تراز كاري نصب شده باشد .
ب-تور ايمني بايد 2/4 متر از هر طرف از كنارهاي ناحيه كاري بيشتر ادامه داشته باشد.
ت-تور ايمني كه از چندين تور تشكيل مي شود بايد بصورت ايمن بهم متصل شده بطوريكه توانايي جذب نيروي برابر يا
بزرگتر را داشته باشند .
ماده 114 – در مواقعي كه افراد به تراز زيرين ناحيه كاردسترسي دارند و احتمال خطر سقوط مصالح روي سر آنها وجود
دارد كارفرما مكلف است نسبت به نصب تور جمع آوري نخاله در زير منطقه كاري اقدام نمايد.( شكل 113)
ماده 115 – تور ايمني بايد بگونه اي نصب شود كه بين كارگر و تور هيچ مانعي وجود نداشته باشد.(شكل 115)

فصل هشتم : بالابرهاي سيار

ماده 116 – بالابرهاي سيار بايد داراي حداقل چهار چرخ و اهرم تراز كننده بوده و به مكانيزم قفل شونده و محدود كننده
شعاع حركت بازو مجهز باشند .( شكل هاي 116 و 117 و 118)
ماده 117 – بالابرهاي سيار بايد مجهز به حس گرهاي فعال وزن بار و گشتاور بوده تا درصورت افزايش وزن و نامتعادل
شدن سكوي كار از ادامه كار و واژگوني دستگاه جلوگيري بعمل آورد .
ماده 118 – بالابرهاي سيار بايد مجهز به پلكان ايمن براي رسيدن فرد به جايگاه كار باشد .
ماده 119 – بالابرهاي سيار بايد مجهز به حس گرهاي محدود كننده ارتفاع بوده تا درصورت افزايش غير مجاز ارتفاع
سكوي كار از ادامه كار دستگاه جلوگيري بعمل آورد .
ماده 120 – بالابرهاي سيار بايد به حس گرهاي فعال حركت روي سطح زمين مجهز بوده تا در صورت قرارگيري دستگاه
در شيب بيش از حد مجاز ، عمل نموده و از ادامه كار آن جلوگيري بعمل آورد .
ماده 121 -بالابرهاي سيار بايد به دگمه هاي توقف اضطراري كه در دو محل سكوي كار و كنار منبع تغذيه قرار مي گيرد
مجهز باشد .
ماده 122 -به منظور جلوگيري از واژگوني بالابرهاي سيار ، كليه سيلندرهاي هيدروليك بايد به شيرهاي قفل كننده
حفاظتي تجهيزگردد.
ماده 123 – بالابرهاي سيار بايد مجهز به سيستم كنترل اضطراري باشد تا در مواقع قطع برق دستگاه يا از كار افتادن
موتور و يا هر دو نسبت به جمع كردن دستگاه بصورت ايمن اقدام نمايد .

ماده 124 – سيستم فرمان جك هاي دستگاه بالابر هاي سيار بايد مجهز به حس گر بوده تا در حالت بالابودن سكو ، امكان
جمع شدن جكها ميسر نگردد .
ماده 125 – كارفرما مكلف است نسبت تهيه دستورالعمل شركت سازنده براي اجراي نكات ايمني هنگام كار اقدام و آنرا در
اختيار عامل كار در ارتفاع قرار دهد .
ماده 126 – مجري كار با بالابر سيار بايد از تردد افراد متفرقه در حريم دستگاه جلوگيري نمايد .
ماده 127 -هنگام كار در داخل سكوي بالا بر سيار استفاده از هرگونه نردبان ، زير پايي و ساير موارد مشابه به منظور
افزايش ارتفاع ممنوع مي باشد .
ماده 128 -هنگام جابجايي بالابرهاي سيار ، نبايد فرد در سكوي بالابر مستقر شده باشد .
ماده 129 -كارفرما مكلف است براي استفاده از بالابرهاي سيار ماشيني در مكانهاي پر تردد از سه نفر به شرح زير
استفاده نمايد :
الف-راه انداز دستگاه
ب-فرد مستقر در جايگاه كار
ج-پرچم دار يا كسي كه بايد در فاصله 150 متري قبل از خودروي مذكور مستقر شده و با علايم مناسب ، سايرين را از
توقف خودرو يا جايگاه كار مذكورمطلع نمايد.
ماده 130 – بر روي بدنه بالابرهاي سيار بايد لوح شناسايي ، دستور العمل هاي ايمني و علائم هشداردهنده مطابق با
استاندارد بگونه اي كه واضح و خوانا باشد نصب گردد .
ماده 131 -هنگام استقرار بالابر سيار ، عامل كار در ارتفاع بايد براي تعادل دستگاه از جكهاي تعادلي ، ترمز و گوه ي زير
چرخ استفاده نمايد .
ماده 132 – بالا رفتن و پائين آمدن از مهارها ، ستون ها ، بوم ها و مفاصل سكوي كار بالابر سيار ممنوع است.
ماده 133 -استقرار بالابر سيار ، در صورتي مجاز است كه زير جكها از استحكام كافي برخوردار بوده و شيب مجاز سطح
مبنا رعايت شده باشد .
ماده 134 -استفاده از بالابر سيار به عنوان جرثقيل ممنوع است .
ماده 135 -به استناد مواد 91 و 95 قانون كار جمهوري اسلامي ايران ، مسئوليت رعايت مقررات اين آيين نامه بر عهده
كارفرماي كارگاه بوده و در صورت وقوع هرگونه حادثه بدليل عدم توجه كارفرما به الزامات قانوني ، مكلف به جبران
خسارات وارده مي باشد .
اين آيين نامه مشتمل بر 8 فصل و 135 ماده و 3 تبصره مي باشد كه به استناد مواد 85 و 91 قانون كار جمهوري اسلامي
89 به تصويب وزير كار و امور اجتماعي /11/ 89 شوراي عالي حفاظت فني تهيه و در تاريخ 17 /8/ ايران در جلسه مورخ 10
رسيده است .